Uyda istiridye qo‘ziqorini yetishtirish uchun ishlab chiqarish chodiri: Bosqichma-bosqich yo‘l-yo‘riq

Uyda istiridye qo‘ziqorini ishlab chiqarish chodiri qurish – bu kichik maydonda istiridye qo‘ziqorini yetishtirish uchun zarur bo‘lgan muhit: nazorat qilinadigan harorat, yuqori namlik, toza havo va gigiena sharoitlarini yaratishga asoslangan tizimdir. Qisqa javob: 1-3 m² toza joy, fermuari bor chodir yoki rafli mini issiqxona, namlagich, ventilyatorli havalandirish, termometr-namlik o‘lchagich, yengil LED yoritish va tayyor miselli kompost bloklari bilan uy sharoitida muntazam qo‘ziqorin yetishtirish mumkin. Eng muhim ko‘rsatkichlar: inkubatsiya davrida taxminan 20-24°C, meva berish davrida 16-20°C, namlik 85-95% oralig‘ida va kuniga bir necha marta toza havo almashinuvi.

Istridye qo‘ziqorini – uyda yetishtirish uchun eng mos turlardan biri, chunki tez o‘sadi, turli qishloq xo‘jalik chiqindilarida o‘sishi mumkin va to‘g‘ri iqlim sharoitida 2-4 marta hosil beradi. “Chodir qurib, qo‘ziqorin o‘z-o‘zidan chiqadi” deb o‘ylash ko‘pincha hafagarchilikka olib keladi. Chodirning maqsadi faqat joyni yopish emas; balki namlik, havo aylanishi, yoritish va tozaligini boshqarishdir. Ushbu yo‘l-yo‘riqda – uyda istiridye qo‘ziqorini ishlab chiqarish chodiri uchun kerakli jihozlar, optimal o‘lchamlar, kunlik parvarish rutini, tez-tez uchraydigan xatolar va kichik miqyosda sotishni boshlamoqchi bo‘lganlar uchun raqamli ko‘rinish bo‘yicha maslahatlarni bosqichma-bosqich topasiz.

Uyda Istridye Qo‘ziqorini Ishlab Chiqirish Chodiri Nima?

Ishlab chiqarish chodiri – istiridye qo‘ziqorini meva tanasi (shapkasi) hosil qilishi uchun kerakli mikroiqlimni ta’minlaydigan yopiq yoki yarim yopiq o‘stirish joyidir. Uyda bu odatda balkon, ombor, bo‘sh xona, podval, garaj yoki yaxshi izolyatsiya qilingan burchakda tashkil qilinadi. Chodir ichida raflar, qo‘ziqorin bloklari, namlagich, havo kirish-chiqish tuzilmasi, o‘lchov asboblari va past intensivlikda yoritish bo‘ladi.

Istridye qo‘ziqorini yetishtirishda ikki asosiy davr mavjud: birinchi – inkubatsiya, ya’ni misel kompostni egallashi. Bu davrda bloklar ko‘proq qorong‘i va barqaror haroratda saqlanadi. Ikkinchi – meva berish davri. Chodirning asl ahamiyati shu yerda ko‘rinadi; qo‘ziqorin shapkasi hosil qilish uchun yuqori namlik, past karbonat angidrid (CO2), yengil yoritish va muvozanatli harorat talab etiladi. Uyda bu sharoitlarni doimiy ta’minlash qiyin, shuning uchun chodir muhim.

Qurishga Tayyorlanishdan Oldin Reja

Joy tanlash qanday bo‘lishi kerak?

Uyda yetishtirish uchun eng qulay joy – to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh tushmaydigan, oson tozalana oladigan, suv va elektrga kirish mumkin, birdan harorat o‘zgarishiga duch kelmaydigan maydon. 1 m² joyga 8-12 dona 2-3 kg blok joylashtirish mumkin; yangi boshlovchilar uchun 4-6 blok bilan tajriba qilish tavsiya etiladi. Shunda namlik, hid, havalandirish va kunlik parvarishdan xabardor bo‘lasiz.

Joy tanlashda uy hayoti ham hisobga olinadi. Chodir doim nam bo‘lishi sababli parket, fon qog‘oz yoki mog‘or paydo bo‘lishi oson yuzalardan uzoqroq turgan ma’qul. Fayans, beton, PVC pol yoki suv o‘tkazmaydigan qoplamalangan joylar optimal. Agar balkon ishlatilsa, harorat o‘zgarishlari nazorat qilinishi, qishda muzlash va yozda juda isib ketish xavfi inobatga olinishi zarur.

Maqsadli sig‘imni aniqlang

Sig‘im – chodir o‘lchami va jihozlar quvvatiga bog‘liq. Hobbi sifatida 60x60x160 sm rafli mini issiqxona yetarli. Oila iste’moli va kichik savdo uchun 100x100x200 sm chodir mosroq. Katta tizimlarda namlagich, egzoz ventilyatori va havo filtrlash zarurati ortadi. Masalan, 10 dona 3 kg blokdan, kompost sifatiga qarab umumiy 6-12 kg qo‘ziqorin olinadi. Bu miqdor tur, gigiena, namlik boshqaruvi va hosil vaqti bo‘yicha o‘zgaradi.

Kerakli Jihozlar va Taxminiy Xususiyatlar

Uyda istiridye qo‘ziqorini ishlab chiqarish chodiri uchun qimmat sanoat jihozlari shart emas; lekin o‘lchov va nazorat uskunasi muhim. Ko‘z bilan namlikni baholash, yetarli havalandirish bo‘lmasligi yoki ortiqcha suv sepish – eng ko‘p uchraydigan muvaffaqiyatsizlik sababidir.

• Ishlab chiqarish chodiri yoki rafli mini issiqxona: Fermuari bor, yuviladigan, namlikni saqlaydigan va ichini oson tozalasa bo‘ladigan bo‘lishi kerak.
• Raf tizimi: Plastik, galvanizli yoki zanglamaydigan metall raflar mos. Yog‘och raflar namlikda mog‘orlanishi mumkin.
• Namlagich: Ultrasonik namlagich kichik tizimlar uchun qulay. Agar mumkin bo‘lsa, taymer bilan ishlatiladi.
• Termometr va higrometr: Harorat va namlikni chodir ichidan o‘lchash lozim. Bir joyga emas, turli raflarda ko‘rish yaxshiroq.
• Havalandirish ventilyatori: Toza havo kirishi va CO2 chiqishi uchun past tezlikli ventilyator yetarli. Ventilyator havo oqimini bloklarga bevosita urmasin.
• Yoritish: Kunduzgi rangdagi LED, kuniga 8-12 soat past darajada ishlatiladi. Istridye qo‘ziqorini fotosintez qilmaydi; yoritish yo‘nalish va shakl uchun kerak.
• Tayyor miselli kompost bloklari: Yangi boshlovchilar uchun steril va ishonchli yetkazib beruvchidan olingan blok eng xavfsiz variant.
• Gigiena vositalari: Spirtli yuzani tozalovchi, qo‘lqop, niqob, toza mato, purkagich va axlat paketi bo‘lishi shart.
• Taymer va uzatma kabeli: Elektr xavfsizligi uchun sifatli rozetka, tokdan himoya va kabelni suvdan uzoq tutish muhim.

Qurilish Variantlarini Solishtirish Jadvali

Bosqichma-bosqich Uyda Istiridye Qo‘ziqorini Ishlab Chiqirish Chodiri Qurish

1. Joyni tozalang va izolyatsiya qiling

Qurilishdan oldin tanlangan joyni chang, eski organik qoldiqlar va mog‘or manbalaridan tozalang. Polni yuvish mumkin bo‘lsa, yuvib, to‘liq quriting. Devorlarda namlik, mog‘or yoki yomon hid bo‘lsa, ishlab chiqarishni boshlashdan oldin hal qiling. Chunki istiridye qo‘ziqorini yuqori namlik talab qiladi; mavjud mog‘or muammosi chodir ichida tez tarqaladi.

Chodir ostiga suv o‘tkazmaydigan pol qoplamasi soling. Namlagichdan chiqqan suv bug‘i polda kondensatsiya qiladi. Elektr kabellari potentsial suvdan yuqorida joylashsin. Uyda xavfsizlik – hosil kabi muhim.

2. Chodir va raflarni o‘rnating

Chodirni havo aylanishi uchun devordan bir necha santimetr narida joylashtiring. Raflar barqaror bo‘lishi shart; qo‘ziqorin bloklari nam va og‘ir bo‘ladi. Raflar oralig‘i blok atrofida havo aylanishiga imkon bersin. Bloklarni juda zich joylashtirish – CO2 to‘planishiga va uzun sapli, kichik shapkali qo‘ziqorinlarga olib keladi.

Raf joylashuvi – yuqori raflar issiqroq, pastki raflar salqinroq bo‘lishini unutmang. Birinchi haftada o‘lchov olib, qaysi raf ko‘proq nam yoki issiq ekanini belgilang. Bu oddiy kuzatuv kelajakda blok joylashuvini optimallashtirishga yordam beradi.

3. Namlik tizimini o‘rnating

Istridye qo‘ziqorini meva berish davrida odatda 85-95% nisbiy namlik kerak. Bu bloklarga doim suv sepish degani emas. Ortiqcha ho‘l yuzalar bakteriya dog‘i va buzilish xavfini oshiradi. Namlagichni qo‘ziqorinlar ustiga emas, chodir ichida bir tekis taqsimlanadigan joyga qo‘ying. Kichik tizimlarda 15 daqiqa ishlatib, 45 daqiqa dam olish sikli sinab ko‘riladi; lekin oxirgi sozlash – higrometr ko‘rsatkichiga qarab qilinadi.

Namlik juda past bo‘lsa, qo‘ziqorin chetkalari quriydi, shapkalar yorilib ketadi. Namlik juda yuqori, havalandirish zaif bo‘lsa, kuchli hid, tomchilar va bakteriya muammolari paydo bo‘ladi. Ideal – chodir ichida nam, ammo bo‘g‘uvchi bo‘lmagan muhit.

4. Havalandirishni rejalashtiring

Istridye qo‘ziqorini yuqori kislorod talab qiladi. Uyda qurilgan tizimlarda eng ko‘p xato – chodirni yopib, faqat namlik berish. Qo‘ziqorin o‘sishda CO2 ishlab chiqaradi; CO2 ko‘tarilsa, sap uzun, shapkalar kichik bo‘ladi va mahsulot sifati pasayadi. Shuning uchun chodirda passiv havo kirishi va ventilyator bilan havo chiqishi rejalashtirilishi kerak.

Kichik chodirda past tezlikli egzoz ventilyatori, kuniga ma’lum oraliqda ishlatiladi. Ventilyator to‘g‘ridan bloklarga urmasin, aks holda yuzalar quriydi. Havo kirishida chang va hasharotlardan himoya uchun oddiy filtr yoki tilla tarmoq ishlatiladi. Agar ishlab chiqarishni kengaytirib, sotuvga o‘tmoqchi bo‘lsangiz, ishlab chiqarish notlari va partiyalarni raqamli muhitda yuritish uchun oddiy veb-sayt yaratishingiz mumkin Web Hosting.

5. Yoritish tartibini sozlang

Istridye qo‘ziqoriniga yoritish – o‘simliklardagi kabi ozuqa uchun emas, yo‘nalish va to‘g‘ri shakl uchun kerak. Juda kuchli yoritish shart emas. Kunduzgi rangdagi LED bilan kuniga 8-12 soat yoritish aksariyat uy tizimi uchun yetarli. To‘liq qorong‘ilikda o‘stirilsa, qo‘ziqorin yo‘nalishni topish qiyin va shakl buzilishi ko‘proq bo‘ladi.

To‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlaridan saqlaning. Quyosh – chodir ichida haroratni bir zumda oshiradi va namlik muvozanatini buzadi. LED yoritishni taymerga ulash, har kuni bir xil rutinni saqlashga yordam beradi.

6. Miselli bloklarni joylashtiring

Yangi boshlovchilar uchun eng qulay yo‘l – ishonchli ishlab chiqaruvchidan olingan tayyor istiridye qo‘ziqorini bloklarini ishlatish. Bloklar oq misel bilan qoplangan, yomon hidsiz, ortiqcha ho‘l bo‘lmagan va zararlanish alomati yo‘q bo‘lishi kerak. Yashil, qora, pushti yoki yomon hidli joylar – blok xavfli ekanidan dalolat.

Blok ustida ishlab chiqaruvchining tavsiyalari asosida kesiklar ochiladi. Ko‘pincha paketda bir necha kichik X kesik meva berish uchun yetarli. Juda katta kesik – blok yuzasini quritadi; juda oz kesik – hosilni cheklaydi. Kesiklar toza pichoq bilan, oldin qo‘l va asboblarni tozalab amalga oshiriladi.

Ideal Iqlim Ko‘rsatkichlari: Harorat, Namlik va Havo

Uyda istiridye qo‘ziqorini chodiri qurishda eng katta farq – o‘lchov odatini shakllantirishdir. “Xona salqin”, “chodir namdek” deb baholash yetarli emas. Oddiy raqamli termometr-higrometr – muvaffaqiyatning asosiy vositasi.

• Inkubatsiya harorati: Ko‘pchilik istiridye suši uchun 20-24°C mos. Yetkazib beruvchi tavsiyasiga amal qiling.
• Meva berish harorati: Ko‘pincha 16-20°C oralig‘i sifatli shapkalarni qo‘llab-quvvatlaydi.
• Namlik: Meva berishda 85-95% namlik maqsad qilinadi. Hosilga yaqin biroz past namlik – yuzani yaxshilaydi.
• Havo almashinuvi: CO2 to‘planishini kamaytirish uchun muntazam toza havo kerak. Uzun sap, kichik shapkalar – havalandirish yetarli emasligidan dalolat.
• Yoritish: Kuniga 8-12 soat past intensivlikda LED yetarli.

Namuna kunlik rutini: ertalab harorat va namlik o‘lchanadi, ventilyator ishlashi tekshiriladi, chodir yuzasida ortiqcha kondensatsiya bo‘lsa, havalandirish kuchaytiriladi. Tushda blok kesik joylari kuzatiladi. Kechqurun – namlagich suv darajasi va elektr ulanishlari nazorat qilinadi. Bu rutina 5 daqiqadan ko‘p vaqt olmaydi, lekin hosil va gigienaga katta ta’sir qiladi.

Kunlik Parvarish va Hosil Jarayoni

Pin hosil bo‘lishi va o‘sishi

To‘g‘ri sharoitlarda kesik joylarda mayda qo‘ziqorin boshlang‘ichlari – pinlar ko‘rinadi. Bu bosqichda birdan quruq bo‘lish eng katta xavf. Pinlar hosil bo‘lganda namlik barqaror saqlanishi, lekin yuzada suv tomchilari yig‘ilmasligi kerak. Yaxshi havalandirilgan chodirda pinlar bir necha kun ichida tez o‘sadi.

Qo‘ziqorin o‘sganda shapkasi chetini kuzating. Hosil olish uchun ideal vaqt – shapkasi cheti biroz tekis, lekin to‘liq yuqoriga qayrilmagan davr. Juda kech hosil olib, qo‘ziqorin spor chiqara boshlaydi, to‘qima sifati pasayadi va chodirda allergenlar ortadi.

Hosil qanday olinadi?

Hosil olishda qo‘ziqorin to‘pini ildizga yaqin joydan engil aylantirib yulib olish yoki toza pichoq bilan kesish mumkin. Blokda chirishi mumkin bo‘lgan qoldiqni qoldirmaslikka harakat qiling. Hosildan so‘ng blok yuzasi tozalanadi va ikkinchi to‘lqin uchun xuddi shu iqlim sharoiti saqlanadi. Birinchi to‘lqin eng kuchli hosil beradi; ikkinchi va uchinchi – kamroq bo‘lishi mumkin.

Yig‘ilgan qo‘ziqorinlarni havoli idishda, muzlatkichda saqlang. Plastik paketda havo yo‘q bo‘lsa, terlash va buzilish tezlashadi. Yangi istiridye qo‘ziqorini ko‘pincha 3-5 kun ichida iste’mol qilinsa eng yaxshi sifat beradi.

Tez-tez Qilingan Xatolar va Yechimlar

• Havalandirishni e’tiborsiz qoldirish: Namlik yuqori bo‘lsa ham toza havo yo‘q bo‘lsa, qo‘ziqorin shakli buziladi. Yechim – past tezlikli ventilyator va muntazam havo almashinuvidir.
• Ortiqcha suv sepish: Qo‘ziqorin yuzasida tomchi to‘planishi bakteriya xavfini oshiradi. Yechim – bevosita suv sepish o‘rniga muhit namligini nazorat qilish.
• Noto‘g‘ri joy tanlash: Mog‘orli podval, juda issiq balkon yoki yog‘ bug‘i ko‘p bo‘lgan oshxona – ishlab chiqarishni qiyinlashtiradi. Yechim – toza va izolyatsiya qilingan burchak tanlash.
• O‘lchov qilmaslik: Namlik va harorat o‘zgarishlari sezilmaydi. Yechim – kamida bir raqamli o‘lchovchi ishlatish va kunlik notlar olib borish.
• Bloklarni juda zich joylashtirish: Havo aylanishi kam, kasallik xavfi ortadi. Yechim – bloklar orasida bo‘shliq qoldirish.
• Ishonchsiz kompost ishlatish: Zararlanish va kam hosil bo‘ladi. Yechim – tavsiya etilgan ishlab chiqaruvchidan yangi blok olish.

Gigiena, Xavfsizlik va Uy Sharoitida E'tibor Berish Zarur

Qo‘ziqorin yetishtirishda gigiena – faqat yaxshi mahsulot uchun emas, balki uy sog‘ligi uchun ham muhim. Chodir ichini haftada bir marta nam mato bilan tozalang, chirigan yoki yomon hidli bloklarni tezda olib tashlang. Bolalar va uy hayvonlari chodir ichiga kirishini cheklang. Namlagich idishini muntazam yuvib turish kerak; iflos idish – bakteriya manbai bo‘lishi mumkin.

Elektr va suv bir tizimda ekanini unutmang. Rozetkalarni poldan baland tuting, kabellarni namlagichdan uzoq tuting va imkon bo‘lsa, himoyalangan rozetka ishlating. Uzatma kabellari ortiqcha yukga qo‘yilmasin. Chodirda keskin kimyoviy hidli tozalovchi ishlatilsa, bloklarni joylashdan oldin xonani to‘liq havalandiring.

Kichik Miqyosli Ishlab chiqarishni Daromadga Aylantirish G‘oyasi

Uyda hobbi sifatida boshlanib, muntazam sifatga erishgan ko‘plab odamlar – qo‘shnilar, mahalliy bozor yoki restoranlar bilan kichik savdo qilmoqchi bo‘ladi. Bu bosqichda mahalliy oziq-ovqat qonunlari, ishlab chiqarish joyi mosligi, yorliq va qayd talablarini o‘rganish shart. Uyda ishlab chiqarish har bir hududda tijorat uchun yetarli deb hisoblanmasligi mumkin; shuning uchun rasmiy qoidalarni bilish muhim.

Raqamli tarafdan esa oddiy tanishtiruvchi sahifa, ishlab chiqarish kundaligi va aloqa formasi ishonch yaratadi. Mahsulot fotosuratlari, hosil sanalari, yetkazib berish hududlari va tez-tez so‘raladigan savollar bir sahifada ko‘rsatiladi. Domen nomini brendingizga mos tanlash uchun domen so'rov, saytni tez va xavfsiz ochish uchun WordPress hosting imkoniyatlarini ko‘rib chiqishingiz mumkin. Mijozlardan buyurtma yoki aloqa formasi olmoqchi bo‘lsangiz, xavfsiz aloqa uchun SSL sertifikati ishlatish tavsiya etiladi. Bu havolalar savdo bosimi uchun emas, balki kichik ishlab chiqaruvchining raqamli ishonchliligini oshirish uchun muhim.

Hosilni Kuzatish uchun Oddiy Qayd Sistemi

Professional ishlab chiqaruvchilarning umumiy xususiyati – faqat yetishtirish emas, balki o‘lchash va qayd qilishdir. Uy miqyosida ham har bir blok uchun joylashtirish sanasi, birinchi pin sanasi, birinchi hosil sanasi, hosil grammati, harorat-namlik o‘rtacha ko‘rsatkichlari va kuzatilgan muammolar belgilanadi. Bir daftar, jadval fayli yoki kichik veb panel yetarli. Qayd olib borish – qaysi yetkazib beruvchi samarali, qaysi raf yaxshiroq, qaysi ventilyator sozlamasi sifatni oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Masalan, 6 blokli sinovda yuqori raf bloklari uzunasap, pastki raflar qisqa va keng shapkali bo‘lsa, muammo yoritishda emas, havo aylanishidadir. Bu kuzatuv bilan ventilyator yo‘nalishini o‘zgartirish yoki raf oraliqini kengaytirish – keyingi to‘lg‘inda sifatni oshiradi. Kichik o‘zgarishlarni bir vaqtning o‘zida emas, alohida sinab ko‘rish to‘g‘ri natija beradi.

Muvaffaqiyatli Qurilish uchun Amaliy Nazorat Ro‘yxati

• Ishlab chiqarish joyi toza, quruq va oson tozalana oladimi?
• Chodir to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh va birdan harorat o‘zgarishidan himoyalanganmi?
• Namlagich, ventilyator, yoritish va o‘lchov asboblari ishlayaptimi?
• Elektr ulanishlari suvdan uzoq va xavfsizmi?
• Bloklar orasida havo aylanishi uchun yetarli bo‘shliq bormi?
• Harorat 16-20°C meva berish oralig‘iga yaqinmi?
• Namlik 85-95% oralig‘ida, lekin yuzalarda ortiqcha suv to‘planmayaptimi?
• Kunlik nazorat va qayd rutini yaratilganmi?
• Zararlangan yoki yomon hidli bloklarni tezda olib tashlash rejasi bormi?
• Hosildan keyin saqlash va iste’mol qilish rejasi tayyormi?

Xulosa

Uyda istiridye qo‘ziqorini ishlab chiqarish chodiri qurish – to‘g‘ri joy tanlash, nazoratli namlik, yetarli havalandirish, muntazam o‘lchov va gigiena bilan juda amaliy uy bog‘dorchilik usuli. Kichikdan boshlash va natijani qayd qilish – ortiqcha sarf-xarajatni kamaytiradi va har bir ishlab chiqarish tsiklida yaxshilanishga yordam beradi. Ishlab chiqarishni hobbi darajasidan mahalliy brendga aylantirmoqchi bo‘lsangiz, ishonchli veb-sayt va to‘g‘ri domen nomi bu jarayonning tabiiy qismi bo‘lishi mumkin Hosting paketlari.

Qisqasi: avval toza va xavfsiz chodir qurib, ko‘rsatkichlarni o‘lchang, bloklarni kuzating va har bir hosildan o‘rganing. Tayyor bo‘lsangiz, ishlab chiqarish hikoyangizni raqamli muhitda ulashib, kichik, lekin mustahkam hamjamiyat yaratishingiz mumkin.

Tez-tez So‘raladigan Savollar

Uyda istiridye qo‘ziqorini chodiri uchun nechta metr joy kerak?

Boshlash uchun 1 m² atrofida toza va nazorat qilinadigan joy yetarli. 60x60x160 sm rafli mini issiqxona 4-8 blok uchun mos. Ko‘proq blokda namlik va havalandirish quvvatini oshirish kerak.

Istridye qo‘ziqorini chodirida namlik nechaga bo‘lishi kerak?

Meva berish davrida odatda 85-95% nisbiy namlik maqsad qilinadi. Biroq qo‘ziqorin yuzasida doim suv tomchilari bo‘lmasligi kerak. Yuqori namlik – muntazam toza havo bilan muvozanatlangan bo‘lishi shart.

Uyda yetishtirishda hid yoki mog‘or bo‘ladimi?

Sog‘lom istiridye qo‘ziqorini bloklari yengil qo‘ziqorinli hid beradi; kuchli, nordon yoki chirigan hid muammo belgisidir. Joyni tozalash, to‘g‘ri havalandirish va zararlangan bloklarni tezda olib tashlash – mog‘or xavfini kamaytiradi.

Tayyor miselli blokmi, o‘zim kompost tayyorlaganim yaxshiroqmi?

Yangi boshlovchi uchun tayyor miselli blok xavfsizroq; sterilizatsiya va inokulyatsiya xatolarining xavfi kam. Tajriba ortgach, o‘zingiz kompost tayyorlashni o‘rganishingiz mumkin.

Istridye qo‘ziqorini necha kunda hosil bo‘ladi?

Tayyor va rivojlangan bloklarda to‘g‘ri meva berish sharoitida birinchi pinlar bir necha kun ichida ko‘rinadi, hosil ko‘pincha 7-14 kun ichida olinadi. Davr – suš, harorat, namlik va blok holatiga bog‘liq.