{"id":9963,"date":"2025-03-08T12:15:02","date_gmt":"2025-03-08T12:15:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hostragons.com\/?p=9963"},"modified":"2025-03-17T13:49:58","modified_gmt":"2025-03-17T13:49:58","slug":"disk-io-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/","title":{"rendered":"Disk I\/O n\u0259dir v\u0259 onu Server Performans\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 optimalla\u015fd\u0131rmaq olar?"},"content":{"rendered":"<p>Disk I\/O (<strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong>) anlay\u0131\u015f\u0131, \u00fcmumi <strong>server performans\u0131<\/strong> \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sirl\u0259r yarad\u0131r. Serverl\u0259rd\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n oxunmas\u0131 v\u0259 yaz\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259r\u0259 aid olan bu anlay\u0131\u015f, \u00e7ox vaxt diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmas\u0131na baxmayaraq, sistemin s\u00fcr\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. M\u0259hz bu yerd\u0259dir <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> texnikalar i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu yaz\u0131da biz diskin giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n niy\u0259 kritik oldu\u011funu, onun \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri v\u0259 m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259rinin n\u0259 oldu\u011funu v\u0259 performans\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 edil\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Disk_GC_Nedir\"><\/span>Disk I\/O n\u0259dir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">M\u0259zmun X\u0259rit\u0259si<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"M\u0259zmun C\u0259dv\u0259lini d\u0259yi\u015fin\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">ke\u00e7id<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewbox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewbox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseprofile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Disk_GC_Nedir\" >Disk I\/O n\u0259dir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Disk_GC_ve_Sunucu_Performansi_Arasindaki_Iliski\" >Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 v\u0259 server performans\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Avantajlar_ve_Dezavantajlar\" >\u00dcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r v\u0259 Dezavantajlar<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Avantajlar\" >\u00dcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Dezavantajlar\" >M\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259ri<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Disk_IO_Iyilestirme_Yontemleri\" >Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fcsullar\u0131<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#1_SSD_ve_NVMe_Kullanimi\" >1. SSD v\u0259 NVMe-d\u0259n istifad\u0259<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#2_RAID_Yapilandirmalari\" >2. RAID Konfiqurasiyalar\u0131<\/a><ul class='ez-toc-list-level-4' ><li class='ez-toc-heading-level-4'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Yaygin_RAID_Secenekleri\" >\u00dcmumi RAID Se\u00e7iml\u0259ri<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#3_Dosya_Sistemi_ve_Isletim_Sistemi_Ayarlari\" >3. Fayl Sistemi v\u0259 \u018fm\u0259liyyat Sistemi Parametrl\u0259ri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#4_Depolama_Onbellekleme\" >4. Yadda\u015f Ke\u015fl\u0259m\u0259<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#5_Sanallastirma_Platformu_Optimizasyonu\" >5. Virtualizasiya platformas\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Alternatif_Yontemler_ve_Farkli_Opsiyonlar\" >Alternativ Metodlar v\u0259 M\u00fcxt\u0259lif Se\u00e7iml\u0259r<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Somut_Ornekler_ve_Istatistikler\" >Konkret N\u00fcmun\u0259l\u0259r v\u0259 Statistika<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Dahili_ve_Harici_Baglantilar\" >Daxili v\u0259 Xarici Linkl\u0259r<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Sikca_Sorulan_Sorular_SSS\" >Tez-tez Veril\u0259n Suallar (FAQ)<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/bloq\/disk-io-n%c9%99dir\/#Kisa_Ozet_ve_Sonuc\" >X\u00fclas\u0259 v\u0259 N\u0259tic\u0259<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p>Disk daxil\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na serverd\u0259ki saxlama h\u0259cml\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn oxumaq v\u0259 yazma \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 daxildir. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, serverinizi kitabxana il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik: M\u0259lumat\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r tez oxusan\u0131z v\u0259 ya yazsan\u0131z, sisteminiz bir o q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li olacaq. <strong>Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> Onun s\u00fcr\u0259ti veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131 sor\u011fular\u0131ndan fayl k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 h\u0259tta \u0259m\u0259liyyat sistemi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Disk_GC_ve_Sunucu_Performansi_Arasindaki_Iliski\"><\/span>Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 v\u0259 server performans\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Server performans\u0131na CPU, RAM v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259 ba\u011flant\u0131s\u0131 kimi bir \u00e7ox komponent t\u0259sir edir. Bununla bel\u0259, saxlama t\u0259b\u0259q\u0259si d\u0259 bu komponentl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. T\u0259tbiq serveri yadda\u015fdan m\u0259lumatlar\u0131 oxumaq v\u0259 ya disk\u0259 m\u0259lumat yazmaq ist\u0259dikd\u0259 sor\u011fular <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> vasit\u0259sil\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Y\u00fcks\u0259k disk gecikm\u0259l\u0259ri (giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f gecikm\u0259l\u0259ri) proqramlar\u0131n yava\u015f i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 ya g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z x\u0259talara s\u0259b\u0259b olur. \u00c7\u00fcnki <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> \u00fcsullarla saxlama qat\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259m\u0259si t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Avantajlar_ve_Dezavantajlar\"><\/span>\u00dcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r v\u0259 Dezavantajlar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Avantajlar\"><\/span>\u00dcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li><strong>S\u00fcr\u0259tli M\u0259lumat Giri\u015fi:<\/strong> Optimalla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f diskin I\/O strukturu veril\u0259nl\u0259rin daha tez oxunmas\u0131na v\u0259 yaz\u0131lmas\u0131na imkan verir.<\/li>\n<li><strong>T\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f Resurs \u0130stifad\u0259si:<\/strong> Y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259t h\u0259m\u00e7inin CPU v\u0259 RAM-\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 imkan verir. Bel\u0259likl\u0259, general <strong>server performans\u0131<\/strong> art\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Daha Stabil T\u0259tbiql\u0259r:<\/strong> Y\u00fcks\u0259k disk gecikm\u0259l\u0259rini aradan qald\u0131rmaqla siz anl\u0131q yava\u015flamalar\u0131 v\u0259 ya q\u0259zalar\u0131 azalda bil\u0259rsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dezavantajlar\"><\/span>M\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259ri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<ul>\n<li><strong>Qiym\u0259t:<\/strong> SSD v\u0259 ya NVMe kimi y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli diskl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ad\u0259t\u0259n x\u0259rcl\u0259ri art\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Avadanl\u0131q M\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri:<\/strong> B\u0259zi sisteml\u0259r anakart konfiqurasiyas\u0131na v\u0259 ya RAID kartlar\u0131na g\u00f6r\u0259 y\u00fcks\u0259k performansl\u0131 diskl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259mir.<\/li>\n<li><strong>\u0130dar\u0259etm\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi:<\/strong> X\u00fcsusil\u0259 RAID konfiqurasiyalar\u0131nda v\u0259 ya idar\u0259 olunan m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zi m\u00fchitl\u0259rind\u0259 \u0259lav\u0259 konfiqurasiya v\u0259 monitorinq t\u0259l\u0259b oluna bil\u0259r.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Disk_IO_Iyilestirme_Yontemleri\"><\/span>Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fcsullar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>G\u0259lin <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> onlar\u0131n \u00fcsullar\u0131na. A\u015fa\u011f\u0131da h\u0259m proqram t\u0259minat\u0131, h\u0259m d\u0259 aparat t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox h\u0259ll yollar\u0131 tapa bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"1_SSD_ve_NVMe_Kullanimi\"><\/span>1. SSD v\u0259 NVMe-d\u0259n istifad\u0259<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Geleneksel HDD\u2019ler, mekanik aksamlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc y\u00fcksek gecikme ya\u015fayabilir. SSD (kat\u0131 hal s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc) ve NVMe s\u00fcr\u00fcc\u00fcler, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde daha d\u00fc\u015f\u00fck gecikme ve daha y\u00fcksek veri aktar\u0131m h\u0131z\u0131 sunar. Statista verilerine g\u00f6re, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda veri merkezlerinde SSD kullan\u0131m oran\u0131 her ge\u00e7en y\u0131l %15\u201320 aras\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6stermektedir. Bu de\u011fi\u015fim, <strong>server performans\u0131<\/strong> B\u00f6y\u00fcm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kritik bir investisiyad\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"2_RAID_Yapilandirmalari\"><\/span>2. RAID Konfiqurasiyalar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>RAID bir ne\u00e7\u0259 disk s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcn\u00fcn birl\u0259\u015fm\u0259sidir. RAID 0, RAID 1, RAID 5 v\u0259 ya RAID 10 kimi \u00fcsullar f\u0259rqli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 performans x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259klif edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, RAID 0 il\u0259 oxuma v\u0259 yazma s\u00fcr\u0259tl\u0259rini art\u0131ra bildiyiniz halda, RAID 1 il\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 ehtiyat n\u00fcsx\u0259sini \u00e7\u0131xara bil\u0259rsiniz. Ehtiyaclar\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq d\u00fczg\u00fcn RAID se\u00e7m\u0259k, <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h4><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yaygin_RAID_Secenekleri\"><\/span>\u00dcmumi RAID Se\u00e7iml\u0259ri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h4>\n<ul>\n<li><strong>RAID-0:<\/strong> Data striping metodundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k oxuma v\u0259 yazma s\u00fcr\u0259tini art\u0131r\u0131r; lakin art\u0131ql\u0131q t\u0259klif etmir.<\/li>\n<li><strong>RAID-1:<\/strong> Yans\u0131tma yolu il\u0259 art\u0131q sistem yarad\u0131r; ancaq disk s\u00fcr\u0259tind\u0259 t\u0259k disk performans\u0131 \u0259ld\u0259 edirsiniz.<\/li>\n<li><strong>RAID 10:<\/strong> O, h\u0259m par\u00e7alanma, h\u0259m d\u0259 \u0259ks etdirm\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k s\u00fcr\u0259t v\u0259 art\u0131ql\u0131q aras\u0131nda balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f h\u0259ll t\u0259min edir.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"3_Dosya_Sistemi_ve_Isletim_Sistemi_Ayarlari\"><\/span>3. Fayl Sistemi v\u0259 \u018fm\u0259liyyat Sistemi Parametrl\u0259ri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>EXT4, XFS v\u0259 ya Btrfs kimi m\u00fcxt\u0259lif fayl sisteml\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n istifad\u0259 ssenaril\u0259rind\u0259 f\u0259rqli performans d\u0259y\u0259rl\u0259ri t\u0259klif edir. Siz h\u0259m\u00e7inin \u0259m\u0259liyyat sisteminin n\u00fcv\u0259si parametrl\u0259rini d\u00fcz\u0259ld\u0259 bil\u0259rsiniz (m\u0259s\u0259l\u0259n, I\/O planla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131s\u0131) <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> t\u0259min edil\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, &quot;son tarix&quot; v\u0259 ya &quot;cfq&quot; kimi m\u00fcxt\u0259lif planla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar serverinizin istifad\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq se\u00e7ilm\u0259lidir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"4_Depolama_Onbellekleme\"><\/span>4. Yadda\u015f Ke\u015fl\u0259m\u0259<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>M\u0259lumatlar\u0131n oxunmas\u0131 v\u0259 yaz\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u015fd\u0259n istifad\u0259 gecikm\u0259ni xeyli azald\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Linux-da RAM m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq disk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 saxlay\u0131r, bu da tez-tez \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlar\u0131n \u00e7ox tez geri al\u0131nmas\u0131na imkan verir. Bu yana\u015fma veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131 proqramlar\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 t\u0259sirlidir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"5_Sanallastirma_Platformu_Optimizasyonu\"><\/span>5. Virtualizasiya platformas\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u018fg\u0259r virtual ma\u015f\u0131nlar v\u0259 ya konteynerl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirsinizs\u0259, virtualla\u015fd\u0131rma qat\u0131n\u0131n disk siyas\u0259tl\u0259rini v\u0259 s\u00fcr\u00fcc\u00fc parametrl\u0259rini yoxlamal\u0131s\u0131n\u0131z. KVM v\u0259 VMware kimi platformalarda \u201cVirtIO\u201d s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k, <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> performans\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Alternatif_Yontemler_ve_Farkli_Opsiyonlar\"><\/span>Alternativ Metodlar v\u0259 M\u00fcxt\u0259lif Se\u00e7iml\u0259r<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi \u00fcsullarla yana\u015f\u0131, proqram t\u0259minat\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f saxlama (Proqram t\u0259minat\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f yadda\u015f) v\u0259 bulud \u0259sasl\u0131 blok saxlama xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 m\u0259\u015fhur alternativl\u0259rdir. Bunlar \u00e7ox vaxt m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131n bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 saxlanmas\u0131na v\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259 bil\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131na imkan verir. Bu say\u0259d\u0259 h\u0259m m\u0259lumat t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi art\u0131r, h\u0259m d\u0259 <strong>server performans\u0131<\/strong> t\u0259l\u0259bata uy\u011fun olaraq geni\u015fl\u0259nir.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Bulud Saxlama:<\/strong> AWS EBS, Google Persistent Disk v\u0259 ya Azure Disk kimi xidm\u0259tl\u0259rl\u0259 y\u00fcks\u0259k performans v\u0259 \u00e7evik tutum \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/li>\n<li><strong>Proqram t\u0259minat\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f yadda\u015f (SDS):<\/strong> Ceph v\u0259 GlusterFS kimi h\u0259ll\u0259r m\u00fcxt\u0259lif serverl\u0259rd\u0259n olan diskl\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 v\u0259 vahid geni\u015fl\u0259n\u0259 bil\u0259n yadda\u015f hovuzu yaratma\u011fa imkan verir.<\/li>\n<li><strong>RAM Diski:<\/strong> A\u015fa\u011f\u0131 kritiklik, tez-tez daxil olan fayllar \u00fc\u00e7\u00fcn RAM-da virtual diskin yarad\u0131lmas\u0131 <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fck veril\u0259n \u00fcsullardan biridir.<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Somut_Ornekler_ve_Istatistikler\"><\/span>Konkret N\u00fcmun\u0259l\u0259r v\u0259 Statistika<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Veril\u0259nl\u0259r Bazas\u0131n\u0131n Performans Testi:<\/strong> PostgreSQL veya MySQL gibi pop\u00fcler veritabanlar\u0131nda, NVMe SSD kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131zda sorgu s\u00fcrelerinde %40\u201360 aras\u0131 k\u0131salma raporlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Ke\u015fl\u0259m\u0259 n\u00fcmun\u0259si:<\/strong> Redis v\u0259 ya Memcached istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> azaltmas\u0131yla, web uygulamalar\u0131nda sayfa y\u00fckleme s\u00fcrelerinin %30 kadar h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/li>\n<li><strong>Virtualla\u015fd\u0131rma t\u0259b\u0259q\u0259si:<\/strong> VMware sanalla\u015ft\u0131rma ortam\u0131nda, \u201cParavirtual SCSI\u201d (PVSCSI) s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc etkinle\u015ftirildi\u011finde, disk gecikmelerinde %20\u2019ye varan azalmalar g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dahili_ve_Harici_Baglantilar\"><\/span>Daxili v\u0259 Xarici Linkl\u0259r<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Daha \u00e7ox \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259yirsinizs\u0259, serverl\u0259rd\u0259 disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259miz\u0259 d\u0259 baxa bil\u0259rsiniz. H\u0259m d\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn <a href=\"https:\/\/www.kernel.org\/doc\/html\/latest\/block\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"dofollow noopener\">Linux Kernel Blok Layer S\u0259n\u0259dl\u0259ri<\/a> siz\u0259 daha d\u0259rin texniki m\u0259lumat ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sikca_Sorulan_Sorular_SSS\"><\/span>Tez-tez Veril\u0259n Suallar (FAQ)<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Sual:<\/strong> Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f probleml\u0259rini nec\u0259 a\u015fkarlaya bil\u0259r\u0259m?<strong>Cavab verin:<\/strong> \u201ciostat\u201d, \u201cvmstat\u201d v\u0259 \u201ciotop\u201d kimi al\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> Siz d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 v\u0259 ani gecikm\u0259 v\u0259 m\u0259lumat \u00f6t\u00fcrm\u0259 s\u00fcr\u0259ti kimi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri izl\u0259y\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/li>\n<li><strong>Sual:<\/strong> Server performans\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 n\u00f6v diski t\u00f6vsiy\u0259 edirsiniz?<strong>Cavab verin:<\/strong> \u201cSSD\u201d v\u0259 ya \u201cNVMe\u201d se\u00e7imi <strong>server performans\u0131<\/strong> \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259r yarad\u0131r. Bahal\u0131 olsalar da, s\u00fcr\u0259t v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 gecikm\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc t\u0259klif edirl\u0259r.<\/li>\n<li><strong>Sual:<\/strong> Disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 optimalla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn proqram s\u0259viyy\u0259sind\u0259 n\u0259 ed\u0259 bil\u0259r\u0259m?<strong>Cavab verin:<\/strong> Ehtiyaclara uy\u011fun olaraq fayl sistemi n\u00f6v\u00fcn\u00fcn se\u00e7ilm\u0259si, I\/O planla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 parametrl\u0259rinin yenil\u0259nm\u0259si, ke\u015fl\u0259m\u0259 texnologiyalar\u0131ndan istifad\u0259 v\u0259 veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131 konfiqurasiyas\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> ad\u0131na at\u0131lacaq \u0259n \u0259sasl\u0131 add\u0131mlardan biridir.<\/li>\n<\/ol>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kisa_Ozet_ve_Sonuc\"><\/span>X\u00fclas\u0259 v\u0259 N\u0259tic\u0259<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>\u0130ndiki vaxtda y\u00fcks\u0259k <strong>server performans\u0131<\/strong> T\u0259l\u0259b olunan t\u0259tbiql\u0259r art\u0131r. Bu ehtiyaclar\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. D\u00fczg\u00fcn aparat se\u00e7imi, m\u00fcvafiq proqram t\u0259minat\u0131 v\u0259 ke\u015fl\u0259m\u0259 h\u0259ll\u0259ri il\u0259 <strong>disk giri\u015f\/\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn olur. Bel\u0259likl\u0259, veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131 sor\u011fular\u0131 daha s\u00fcr\u0259tli olur, t\u0259tbiql\u0259r daha stabil i\u015fl\u0259yir v\u0259 istifad\u0259\u00e7i t\u0259cr\u00fcb\u0259si art\u0131r. Unutmay\u0131n, performans\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir m\u00f6c\u00fcz\u0259vi m\u00fcalic\u0259 yoxdur; Sisteminiz\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli yana\u015fmaq v\u0259 onu add\u0131m-add\u0131m t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k h\u0259mi\u015f\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 strategiyad\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Disk G\/\u00c7 (disk g\/\u00e7) kavram\u0131, bir sunucunun genel sunucu performans\u0131 \u00fczerinde \u00f6nemli etkiler yarat\u0131r. Sunucularda verinin okunmas\u0131 ve yaz\u0131lmas\u0131yla ilgili i\u015flemleri ifade eden bu kavram, s\u0131k\u00e7a g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen sistemin h\u0131z\u0131n\u0131 belirleyen ba\u015fl\u0131ca fakt\u00f6rlerden biridir. \u0130\u015fte tam da bu noktada disk i\/o iyile\u015ftirme teknikleri devreye girer. Bu makalede, neden disk G\/\u00c7\u2019nin kritik oldu\u011funu, hangi avantaj [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":94,"featured_media":13222,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"googlesitekit_rrm_CAow5YvFDA:productID":"","footnotes":""},"categories":[413],"tags":[2712,2713,499,2715,2714,1462],"class_list":["post-9963","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nedir-nasil-yapilir","tag-disk-io-2","tag-disk-optimizasyonu","tag-hosting","tag-nvme","tag-ssd","tag-sunucu-performansi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/94"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9963\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hostragons.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}